(رضوانی، ۱۳۷۹ص۲۷و۲۸)
۲ـ۱۵ـ۲ـ قرون وسطی
تجارت و مسافرت در قرون وسطی (دوره پنجم تا چهاردهم میلادی) رونق کمتری داشت به صورتی که جادهها تقریباً از بین رفته و شرایط مسافرت بسیار مشکل و حتی خطرناک شد. طی این دوره دیدار از کلیساهای مسیحیان نخستین اولویت مسافرت بود، زیرا صومعههای زیادی در نقاط مختلف پراکنده بودند و راهبان و کشیشان مسیحی مردم را تشویق به زیارت این مکانها میکردند. در سده چهاردهم مسافرت به قصد زیارت به صورت یک پدیده انبوه و سازمان یافته درآمد و شبکه بزرگی از سازمانهای خیریه به کمک طبقات مختلف اجتماعی ایجاد شد. مسیحیان به بیتالمقدس و روم مسافرت میکردند و با وجود اینکه این مسافرتها اساس و رنگ مذهبی داشتند مسافرتهای تفریحی و اجتماعی هم به حساب میآمدند.
نخستین مسافرت کاروانی (دسته جمعی) این دوره مربوط به کاروانی است که در سده پانزدهم از ونیز به بیتالمقدس میرفت. پیش از شروع سفر از مسافران مبالغ مشخص برای هزینههای سفر مانند رفت و برگشت، غذا، استراحتگاه، حیوان برای حمل مسافر و بار و پولی که به عنوان رشوه باید پرداخت میشد میگرفتند. نخستین نمونه (تاریخچه) غذاهای فوری امروزی را میتوان در مسیر این مسافرتهای پرجمعیت مشاهده کرد. فروشندگانی که انواع غذاها، میوهها، گوشت، ماهی، نان و شیرینیجات را به زوار میفروختند بدین منظور چادرهایی در مسیر کاروانها زده بودند. (گی، ۱۳۸۲،ص۲۷)
۲ـ۱۵ـ۳ـ رنسانس
از سده چهاردهم تا هفدهم بیشتر مسافرتها با هدف کسب دانش و تجربهآموزی انجام میشد. در انگلستان ،ملکه الیزابت اول برای تربیت و پرورش نمایندگان خارجی مسافرتهایی را برای آنها فراهم کرد و دانشگاههایی مانند آکسفورد و کمبریج در انگلستان و سالامانکا در اسپانیا به همراه بورس تحصیلی برای دانشجویان ایجاد نمود. علاوه بر این جواز مسافرت که دو تا سه سال اعتبار داشت صادر گردید و بدین وسیله محدودیتهایی بر مقدار پول، تعداد اسب و خدمه (معمولاً سه نفر) مشخص شد. برای هر مسافر فقط هنگام خروج از کشور (سفرهای خارجی) گذرنامهای صادر میشد و طی هر بار مسافرت به خارج گذرنامه جدید صادر میگردید. مسافران پول نقد کمتری حمل میکردند و در ازای پول نقد زیاد، از برگهای اعتباری که امروزه به چک مسافرتی معروفند استفاده مینمودند. مسافران دوران الیزابت معمولاً از راه پاریس و فرانکفورت به ایتالیا میرفتند. کاروانهای مسافرتی دوره الیزابت پس از چندی دارای ساختار و سازمان معینی گردیدند و آن را “گراندتور” نامیدند. این کاروانها کار خود را در نیمه سده هفدهم شروع کردند و تا نیمه سده نوزدهم پابرجا بودند. بیشتر اعضای این کاروانها برای کسب دانش و تجربههای جدید به مسافرت میرفتند. معمولاً این افراد از طبقه دارای جامعه بودند که برای کسب دانش و فرهنگ مسافرت میکردند. اصولاً پسران خانوادههای مرفه برای دیدن آثار باستانی مطالعه و نیز فراگیری علوم معماری و تاریخ به کشورهای خاص اعزام میشدند. گراندتور یک راهنمای سفر داشت که در سال ۱۷۷۸توسط توماس نوگنت تهیه شد و پرفروشترین کتاب معرفی گردید. (گی،۱۳۸۲،ص۲۸)
۲ـ۱۵ـ۴ـ انقلاب صنعتی
انقلاب صنعتی که از سال ۱۷۵۰ تا ۱۸۵۰ادامه یافت پایه و اساس گردشهای دسته جمعی را که امروز ما با آن آشنا هستیم به وجود آورد. در این دوره تغییرات اقتصادی و اجتماعی، معین به وجود آمد که از آن جمله مهاجرت کارگران کشاورز از مناطق روستایی و روی آوردن آنها به شهرنشینی بود. انقلاب صنعتی قدرت بخار را که در قطارها و کشتیها مورد استفاده قرار میگرفت معرفی کرد. تغییرات اجتماعی موجب تغییر مشاغل و گسترش طبقهمیانی اجتماع گردید و این طبقه توان بیشتری یافت تا بیشتر به تفریح و مسافرت برود، در نتیجه افزایش تقاضا برای مسافرت باعث شد که مسافرتهای تخصصی طبقه اشراف گراندتور شکل تازهای به خود بگیرد و به مسافرتهای تفریحی در سطح عمومی تبدیل شود.
در ابتدا مسافرتهای تفریحی، یک روزه بودند، زیرا هم مردم دارای توان مالی زیاد نبودند و هم اینکه روزهای کاری هفته پنجروز نبود. در پایان سده نوزدهم کارگران تعطیلات سالانه داشند. آنها برای فرار از مناطق شهری آلوده و شلوغ به کنار دریاها میرفتند و تعطیلات خود را در آن نقاط میگذراندند که تا حدی همانند کارهایی بود که جهانگردان کنونی انجام میدهند.(گی،۱۳۸۲ص۲۹)
۲ـ۱۵ـ۵ـ جهانگردی نوین
جهانگردی امروز به همراه مجموعهای از تمایلات، حرکت، دسترسی یافتن به امکانات و تواناییهای مالی، مسافرت تودهها را امکانپذیر ساخت. فناوریهای نوین مانند خطوط هواپیمایی، کامپیوتر، آدم آهنی و ارتباطات ماهوارهای باعث شد که در سده بیستم شیوه زندگی کار، بازی و تفریح افراد دگرگون شود. پیشرفت فناوری باعث شد که به دلایل متعددی میزان مسافرتهای دسته جمعی گسترش یابد که این دلایل شامل افزایش زمان تفریح، بالا رفتن درآمد، پیشرفت ارتباطات دور و ایجاد راههای کارآمد حمل و نقل است.
درحالیکه دنیای امروز پا به هزاره جدید میگذارد، تردیدی نیست که صنعت جهانگردی مسافرت به صورت یکی از پایههای استوار تقسیم اقتصاد جهانی در آید. با وجود رکودهای دورهای، شورشهای سیاسی، جنگها، نوسانات قیمت و دسترسی به سوخت جهانگردی بینالمللی از بزرگترین اقدام در بودجه معاملات خارجی جهان به شمار میآید. بودجهای که صرف جهانگردی خارجی میشود سه برابر بودجهای است که صرف امور دفاعی میشود. امروزه جهانگردی فقط مختص خانوادههای مرفه و ثروتمند نیست بلکه میلیونها نفر از مکانهای تازه، دیدن کرده و علاقمند به شناخت هرچه بیشتر محیط زندگی خود و کسب تجربیات جدید هستند درحالیکه عصر جدیدی از جهانگردی آغاز شده است و سیر تکاملی خود را میپیماید تعداد زیادی از عوامل برونزا برآن اثر خواهند گذاشت پیشرفتهای اقتصادی و مالی، پیشرفتهای فناوری و نوآوریها، مسائل مربوط به محیط زیست از عواملی هستند که بر بخش اداره مسافرت و جهانگردی و تولید محصولات اثر میگذارند. (گی، ۱۳۸۲،ص۳۰)
۲ـ۱۶ـ سابقه گردشگری در ایران
سرزمین ایران با آثار تاریخی، هنری و میراثهای فرهنگی خود به طور قطعی برای جهانگردان عهد قدیم بهترین مقصد محسوب میشد. گرچه از سیاحانی که قبل از اسلام به ایران سفر کردهاند اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی آنچه که مسلم است، بعد از اسلام جهانگردانی به ایران سفر کرده و مشهودات خود را در سیاحت نامههای خویش به رشته تحریر درآوردهاند مشهورترین جهانگردان خارجی که از ایران بازدید نمودند و آثاری به نام سیاحتنامه از خود به جای گذاشتهاند عبارتند از:
* ابن حوقل، سیاح عرب در اواسط قرن چهارم هجری
* یاقوت حموی، آغاز قرن هفتم هجری
* ابن بطوطه مراکشی
* ژان شاردن فرانسوی در دوران صفویه
* پیترو دلاواله سیاح و معمار معروف ایتالیایی در دوران صفویه
* تاورینه سیاح تاجرپیشه فرانسوی در دوران صفویه
* اوژن فلاندن سیاح و نقاش فرانسوی در دوران قاجار (رضوانی،۱۳۷۹،ص۱۸۹)
۲ـ۱۷ـ ایجاد تشکیلات توریستی در ایران
صنعت توریسم از ۶ دهه پیش به این طرف به منظور شناساندن مفاخر ایران و تمدن کهن این سرزمین باستانی رسماً شکل گرفت و برای اولین بار در سال ۱۳۱۴ادارهای در وزارت کشور به نام اداره امور جهانگردی تأسیس شد. فعالیت این اداره محدود به چاپ نشریاتی بصورت کتابچههای کوچک راهنما، به منظور راهنمایی توریستها و معرفی ایران از نظر جغرافیایی، سیاسی، اجتماعی و تهیه وتوزیع آنها گردید. بعد از شهریور ۱۳۲۰اداره مذکور، جای خود را به شورای عالی جهانگردی داد. این شورا هفتهای یک باردر وزارت کشور تشکیل میشد و امور اداری آن را اداره سیاسی وزارتخانه مذکور انجام میداد.
در سال ۱۳۳۳ اهمیت جلب توریست خارجی با توجه به جنبههای اقتصادی آن و به منظور تحکیم مبانی حسن تفاهم میان افراد کشورهای مختلف مورد توجه دولت قرار گرفت. اداره امور جهانگردی مجدداً در وزارت کشور تشکیل شد. این اداره طی دوره جدید فعالیت خود موفق به انجام خدمات زیربنایی چندی در زمینههای مختلف توسعه جهانگردی کشور شد که از آن جمله میتوان پیشنهاد تهیه قوانین مربوط به ورود و خروج اتباع بیگانه را نام برد.(رضوانی،۱۳۷۹،ص۹۰)
در سال ۱۳۴۰شورای عالی جهانگردی مرکب از ۱۲نفر از نمایندگان وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و سه نفر از اشخاص مطلع و بصیر در امور جهانگردی تشکیل گردید که وظیفه آن تعیین خط مشی و برنامههای اجرایی اداره امور جهانگردی وزارت کشور بود و اصولاً بر امور مربوط به جهانگردی کشور در سطح عالی نظارت داشت.
ایجاد این تشکیلات یک سلسله فعالیتهای تأسیساتی را موجب شد و با آنکه تحولات انجام شده غیر متشکل و بدون برنامه صورت گرفت ولی توجه و علاقه خارجیان را به بازدید از ایران افزایش داد و زمانی فرا رسید که عدم وجود وسایل پذیرایی مناسب و تجهیزات کافی برای جوابگویی با تقاضای جهانگردی، نیاز به اقدامات اساسی در این زمینه را محسوس گردانید، به همین لحاظ برای شروع اقدامات جدیدتر و مؤثرتر در امر جهانگردی نخستین گام، بنیانگذاری سازمانی مناسب برای ایجاد هماهنگی و نظارت بر کلیه فعالیتهای جهانگردی کشور بود، این ضرورت موجب شد که در تاریخ ۱۷فروردین سال ۱۳۴۲سازمانی به نام سازمان جلب سیاحان تأسیس گردد. سازمان جلب سیاحان با تهیه و تنظیم و اجرای طرحها و برنامهریزیهای وسیع و دامنهدار اقدامات بسیار مؤثر و زیربنایی را برای توسعه صنعت جهانگردی کشور به عمل آورد.(رضوانی، ۷۹،ص۱۹۱)
در سال ۱۳۵۳سازمان جلب سیاحان با وزارت اطلاعات وقت ادغام شده و این وازرت تحت نام وزارت اطلاعات و جهانگردی شروع به کار نمود.
در سال نیز۱۳۵۸ به منظور جلوگیری از تداخل وظیفه و هماهنگ نمودن تمام فعالیتها و مسائل مربوط به امر جهانگردی در جهت اعمال سیاست صرفهجویی، طبق مصوبه ۲۱/۸/۱۳۵۸ شورای انقلاب، سازمان مراکز ایرانگردی و جهانگردی با بافت خط مشهای جدید و هدفهای متمایز از گذشته شروع به فعالیت نمود.
در حال حاضر معاونت سیاحتی و زیارتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان سیاحتی و مراکز تفریحی بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی انجام کلیه فعالیتهای صنعت توریسم را در سطح کشور به عهده دارند که با همکاری سایر ارکانهای ذیربط در سراسر کشور در پیشبرد توسعه توریسم و رسیدن به هدفهای مورد نظر گام برمیدارند.
با پایان جنگ تحمیلی و آرامش نسبی منطقه، دولت جمهوری اسلامی ایران با فراهم آوردن شرایط مناسب تلاش بی وقفهای را جهت راه اندازی و رشد و گسترش توریسم کشور، معمول داشته است. (رضوانی، ۷۹،ص۱۹۲)
۲ـ۱۸ـ تعاریف جهانگردی
سازمان جهانی جهانگردی (که بسیاری از دولتها در آن عضویت دارند) راهی را برای ارائه تعریفی عمومی از جهانگردی نشان داده است. در سال ۱۹۹۱ سازمان جهانی جهانگردی و دولت کانادا کنفرانس بینالمللی درباره مسافرت و آمارهای جهانگردی در

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید