پایان نامه کارشناسی ارشد آثار فساد عقد در فقه امامیه، فقه عامّه و حقوق ایران

پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد :آثار فساد عقد در فقه امامیه، فقه عامّه و حقوق ایران

تکه ای از متن پایان نامه :

در انتها بایستی به این نکته اشاره نمود که تقسیم عقد به تملیکی و عهدی، صحیح و مورد تأیید فقه امامیه می باشد، لکن در مصادیق آن اختلاف‌نظر می باشد. به علاوه، تقسیم یاد شده را نمی‌توان یک تقسیم حصری و دوگانه دانست و عقودی مانند عقد نکاح و صلح مورد اختلاف فقها هستند که آیا زیر شاخه‌ی عقود تملیکی هستند یا عقود عهدی؟[1] اما در مورد عقد نکاح آن‌چه در درجه اول انشاء می‌گردد «زوجیّت» می باشد که از آن به ارتباط زناشویی تعبیر می‌کنیم وتعهدات دیگری زیرا تمکین در اثر اعتبار پدید می‌آید و آن‌چه در عقد صلح در درجه اول انشاء می‌گردد «سازش و تسالم» می باشد.

فساد و سپس معنای اصطلاحی فساد را در فقه امامیه و اهل سنّت و حقوق ایران اظهار می‌کنیم و در فصل دوم ـ مفاهیم مرتبط ـ به مطالعه مفهوم مقابل فساد، یعنی صحّت می‌پردازیم.

 

 

گفتار یکم: معنای لغوی فساد

واژه «فساد» در لغت عرب نقیض صلاح، صلح و حق می باشد و به معنای «بطلان»، «اضمحلال»، «تغیّر»، «هلاک کردن»، «به ستم گرفتن مال کسی»، « تباه کردن»، «قحطی»، «قطع ارحام»، «ضد استصلاح» و «کراهت» نیز استعمال شده می باشد.[2] در لغت نامه‌های فارسی هم اين واژه شبیه به همین مضامین تعریف شده می باشد و به معانی «ظلم و ستم»، «شرارت و بدکاری»، «تباهی»، «فسق و فجور» و «فتنه و آشوب» به کار رفته می باشد و «فساد کردن» به معنی «فتنه بر پا کردن»، «یاغی شدن»، «لواط کردن»، «زنا کردن» و «نافرمانی و گناه کردن» به کار می‌رود.[3]

 

گفتار دوم: معنای اصطلاحی فساد

مفهوم اصطلاحی «فساد» هم از معنی لغوی آن دور نشده و به عقدی که آثار حقوقی آن تباه و فانی شده می باشد، فاسد یا باطل می‌گویند. هر اقدام حقوقی که مخالف مقررات قانونی بوده و قانون آن را فاقد هر گونه اثر حقوقی شناخته باشد؛ مانند، بیع صغیر. صفت این اقدام حقوقی را بطلان گویند که در مقابل صحّت به کار می‌رود.[4] ذیل این گفتار در سه بند، به توضیح معنای فساد در فقه امامیه، فقه اهل سنّت و حقوق ایران می‌پردازیم.

 

بند یکم: معنای فساد در فقه امامیه

فساد یا بطلان وضعیت قراردادی می باشد که در عالم حقوق وجود و اثری ندارد؛ عقد در صورتی فاسد یا باطل می باشد که فاقد یکی از شرایط اساسی صحّت عقود و یا فاقد شرایط اختصاصی صحّت عقد باشد و یا ممکن می باشد با ضمیمه شدن شرط مفسد، بطلان یا فساد عقد کشف گردد.

فاسد» بحث می‌کنند مقصود همان مالی می باشد که در اثر عقد باطل تحویل گرفته شده می باشد یا آنجا که در مقام بحث از قاعده «مایُضمِن بِصَحیحِه یُضمَن بِفاسِدِهِ» هستند مقصود ایشان همان باطل می باشد که تفاوتی از لحاظ معنایی با فاسد ندارد.

بند دوم: معنای فساد در فقه اهل سنّت

فقهای اهل سنّت به غیر از حنفیه فاسد و باطل را به یک معنا دانسته‌اند[5] فقهای حنفیه، هم از لحاظ لغوی و هم اصطلاحی میان فاسد و باطل تفاوت قائل هستند و می‌گویند: «فاسد چیزی می باشد که وصفش دگرگون شده می باشد لیکن قابلیت انتفاع از آن سلب نگردیده می باشد اما باطل به چیزی اطلاق می‌گردد که از حکم افتاده می باشد.»[6] حنفیان احکام عقود فاسد و باطل را از هم جدا می‌دانند و می‌گویند بیع وقتی باطل می باشد که اختلال در رکن یا موضوع معامله باشد و مراد از رکن عقد اهلیت و ایجاب و قبول می باشد مثلاً هرگاه ایجاب از سوی مجنون یا کودک صادر گردد بیع باطل می باشد لیکن در بیع فاسد اختلال در غیر رکن و موضوع معامله می باشد یعنی عقد با این‌که واجد شرایط اساسی می باشد به صفتی مقترن می باشد که با وجود آن اثری بر معامله مترتب نیست از قبیل خلل در ثمن معامله که اگر مثلاً شراب باشد بیع فاسد می باشد نه باطل.[7]

پس به عقیده ایشان بیع فاسد به موجب قبض افاده ملکیّت می‌کند و مال مورد معامله به ملکیّت مشتری در می‌آید اما[1] ـ ايروانى، على بن عبد الحسين، حاشیة المكاسب، جلد 1، چاپ اول، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، ايران ـ تهران، 1406 ه‍ ق، ص 17 و 71؛ نجفى، محمد حسن، جواهر الكلام في توضیح شرائع الإسلام، جلد 31، ص 2؛ انصاری، مرتضی، المکاسب، جلد 3، ص 14؛ خويى، سيدابوالقاسم موسوى، مصباح الفقاشة، جلد 3، ص 20.

[2] ـ جمال الدين، محمد بن مكرم، لسان العرب، جلد 3، ص 335؛ محب الدين، سيد محمد مرتضى حسينى، تاج العروس من جواهر القاموس، جلد 5، ص 164.

[3] ـ عمید، حسن، فرهنگ عمید، جلد 1، نشر امیركبیر، ايران – تهران، 1384 ه‍ .ش، ص239.

[4] ـ جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، شماره 805، ص 103.

[5] ـ جزيرى، عبدالرحمن، الفقه على المذاهب الأربعةو مذهب أهل البيت عليهم السلام، جلد 2، چاپ اول، دار الثقلين، لبنان ـ بيروت، 1419 ه‍ .ق، ص 224.

[6] ـ ابن نجیم الحنفی، زین الدین، البحر الرائق توضیح کنز الدقائق با حاشیه ابن عابدین بنام «منحه الخالق علی البحر الرائق»، جلد 6، چاپ افست، دارلكتاب الإسلامي لبنان ـ بیروت، بی تا، ص 75 .

[7]ـ جزيرى، عبدالرحمن، الفقه على المذاهب الأربعه و مذهب أهل البيت عليهم السلام، جلد 2، ص 224.


آثار فساد عقد در فقه امامیه، فقه عامّه و حقوق ایران 93

برای دیدن تکه های بیشتری از این پایان نامه و دانلود فایل پایان نامه با فرمت ورد ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید:

 دانلود از لینک پایین صفحه