رب و کادمیوم در نمونه ها بر حسب نانوگرم بر گرم (ppb) به دست خواهد آمد. در نهایت کلیه اطلاعات و داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار خواهد گرفت.
۲-۱تاریخچه
در دنیای پیشرفته امروز، داشتن جامعه سالم وتأمین سلامت افراد جامعه هدفی است که ضرورت تلاش در جهت رسیدن به آن بیش از پیش احساس می شود، توجه ونگرش به مراقبت ازکودکان، خود می تواند زمینه های کسب وحفظ سلامت جامعه در آینده را تضمین کند. دانش و بکارگیری مناسب و صحیح علم و صنعت از پایه های اساسی نیل به این هدف می باشد.
نوع و روش تغذیه کودک از موارد مهم در نگهداری از کودکان به شمار می آید که در آن تغذیه صحیح و مناسب، تأمین کننده رشد و سلامت کودک است.
داشتن فرزند سالم و با نشاطی که بتواند زندگی را فعالانه، با تکیه بر رشد و تکامل مطلوب ، با تندرستی و توانمندی آغاز کند، هدف هر خانواده و جامعه ای است. رسیدن به این خواسته از طریق(تغذیه) شیر خواران و کودکان، خصوصاً در دو سال اول زندگی که سلامتی، شادابی، رشد مناسب و افزایش ضریب هوش آن را تأمین می کند میسر خواهد بود.
یونیسف(یگانه مؤسسه وابسته به سازمان ملل متحد که منحصراٌ به کودکان اختصاص دارد)درنشریه وضعیت کودکان جهان در سال ۱۹۹۸ چنین می گوید: (با تغذیه صحیح می توان زندگی کودکان را تغییر داد، رشد جسمی و ذهنی آنان را بهبود بخشید.تندرستی شان را حفظ کرد وبرای قدرت بهره وری آینده ، شالوده ای استوار نهاد(۶۶).
در کشورهای در حال توسعه متجاوز از ۲۰۰ میلیون کودک زیر پنج سال گرفتار سوء تغذیه اند. کودکان گرفتار سوء تغذیه غالباً از استعدادهای ذهنی ارزنده محروم می مانند. آنان بیشتر دچار بیماری می شوند. اگر هم زنده بمانند ممکن است با ناتوانایی های ذهنی و جسمی پردوام رشد کنند.
بر اساس گزارش سال ۱۹۹۵ سازمان بهداشت جهانی WHO مرگ و میر بیش از ۶ میلیون کودک یا به عبارت دیگر ۵۰% آن به طور مستقیم، یا غیرمستقیم در کشورهای در حال توسعه با سوء تغذیه ارتباط دارد بر اساس آخرین مطالعات، در کشور ما نیز وضعیت تغذیه کلیه کودکان درسطح مطلوبی نبوده و بر اساس آمارهای اخیر ۸۰۰ هزار کودک تا سن ۵ سالگی دچار کندی رشد ناشی ازسوءتغذیه می باشند. از این رو در جوامع امروز جهان، تغذیه کودک با غذای کمکی، دارای اهمیت و ارزش زیادی است و هر روز با پیدایش جدید و مفاهیم نوین بر اهمیت آن افزوده می شود. طب کودکان نیز به این نتیجه رسیده است که تغذیه صحیح و مناسب انسان در سالهای اولیه زندگی می تواند نقش بسیار مؤثری در ساخت جسمی، روحی و فکری او برای سال های آینده زندگی داشته باشد و به همین جهت جوامع پیشرفته و یا در حال توسعه در دنیا می کوشند تا برای دست یابی به جامعه ای سالم و فعال ، هر چه بیشتر به تغذیه کودکان و روش های مناسب تولید غذای کودک بپردازند.
در ایران بیش از ۵ میلیون نفر شیر خوار و کودک زیر ۲ سال وجود دارد که تماماً در سنین مصرف غذاهای شیر خوار و کودک می باشند که به این علت نیاز به احداث کارخانجات غذای کودک از مدتها پیش احساس گردیده، در حال حاضر در کشورمان ۸ کارخانه غذای کودک با ظرفیت های ۷-۵ هزار تن غذای غله ای در سال برای برطرف کردن این نیاز مشغول به فعالیت می باشند که متأسفانه علی رغم نیاز واقعی به میزان غذای کمکی کودک بالاتر از این حد مجموع، هیچیک از این کارخانجات به علت عدم کشش بازار با ظرفیت تولید حداکثر خود ، به فعالیت تولیدی اشتغال ندارند. یکی از دلایل عدم استقبال خانواده های ایرانی برای استفاده از غذای کمکی صنعتی در تغذیه کودکان، مربوط به مسایل فرهنگی و تمایل آنان جهت استفاده از غذاهای سنتی کودک در تغذیه اطفال می باشد.
غذاهای کمکی سنتی کودکان که در کشو ما از دیر زمانی متداول بوده و نحوه تولید آنها بر اساس امکانات موجود منطقه ای و در دسترس بودن مواد اولیه شکل گرفته است . درسال های اخیر ازدیاد جمعیت، گرایش روز افزون به شهر نشینی و مشغله فراوان مادران نسبت به گذشته و مضاف برآن اشتغال آنان به کار خارج از منزل موجب شده است که دو شکل اساسی: عدم بهداشت وناکافی بودن مواد مصرفی غذاهای سنتی کودکان، که سلامت جامعه رامورد تهدید قرار می دهد، مد نظر قرار گیرد. به روشنی به نظر می رسد که استراتژی مؤثر برای حل این معضل ، سوء جستن از صنعت و تکنولوژی زمان است و برای رسیدن به این هدف تأکیدی بر تولید صنعتی انواع غذای کودک و همچنین صنعتی کردن غذاهای سنتی کودکان وجود دارد(۳).
در موردآلودگی های شیرخشک نوزادان وغذای کودک باید گفت که از مواداولیه مرغوب ورعایت کلیه اصول و مقررات بهداشتی محصول سالم و با کیفیت وبدون آلودگی میکروبی تولید و خطراتی را برای مصرف کننده بوجود نمی آورد، ولی بخش مهم دیگری از آلودگی های غذای کودک وشیرخشک نوزادان، آلودگی احتمالی به فلزات سنگین می باشد.
۲-۲ترکیبات غذای کودک(۲۱).
۲-۲-۱-ماده اولیه در تهیه غذای کمکی:
اولین غذایی را که کودک قادر به خوردن آن می باشد معمولاً غذایی است نرم و نیمه مایع که از ماده غذایی اصلی یا غالب نشاسته ای تهیه می شود. اگر این غذا از آرد غلات نظیر گندم، برنج، ذرت تهیه شده باشد، حریره نامیده می شود. ممکن است از نرم کردن ریشه های غده ای نشاسته ای مانند: سیب زمینی تهیه شود که پوره نامیده می شود. حریره ها و پوره هامهمترین انواع غذای کودک محسوب می شوند. زیرا:
*اکثر کودکان آنها را دوست دارند.
*به راحتی قابل تهیه هستند.
* نرم بوده و به راحتی توسط کودک بلعیده می شوند.
*ارزان بوده و تهیه آنها آسان است.
از طرفی، حریره ساده و پوره ساده، غذای کامل و کافی نمی باشند زیرا از نظر انرژی و مواد مغذی غنی نیستند. غذای اصلی یا غالب، ممکن است برخی از مواد مغذی را به حد کافی نداشته باشد. به عنوان مثال، ریشه ها دارای پروتئین کمتری هستند. غلات پروتئین بیشتری دارند ولی ممکن است فاقد اسیدهای آمینه ضروری باشند. اغلب غلات حاوی مقدار کم ویتامین هایC, A و در مواردی فاقد آنها هستند(۳).
۲-۲-۲ مواداولیه مجازجهت تهیه غذای کمکی کودک بر اساس غلات:
ضوابط ملی ودستورالعمل های غذای کودک ایران، مواد اولیه زیر رابرای تولید غذای کودک بر اساس غلات مناسب می داند:
*غلات: آرد غلات نظیر گندم، برنج، جودو سر، چاودار، ذرت، ارزن، ذرت خوشه ای ، گندم سیاه.
*حبوبات: حبوباتی که مصرف انسانی دارند باستثنای باقلا.
*دانه های روغنی: آرد یا محصولات پروتئینی دانه های روغنی نظیر کنجد، بادام زمینی و لوبیای سویا.
*ماهی: پودر ماهی و پروتئین کنسانتره آن.
*شیر وفرآورده های آن.
*روغن ها و چربی ها.
*تخم مرغ و فرآورده های آن.
*سیب زمینی و فرآورده های آن.
*گوشت( پوره گوشت وعصاره آن).
*کربوهیدارت های قابل هضم شامل نشاسته هیدرولیزشده که به وسیله آنزیم ویا بوسیله روش های فیزیکی تغییر یافته باشد.
*اسیدهای آمینه ضروری را می توان برای بهبود کیفیت پروتئین و محصول افزود. اسید آمینه باید فقط به فرمL مورد استفاده قرار گیرد، باستثنای متیونین.
*به فرم DL که از آن در غذاهای مورد استفاده کودکان ( یک تا سه سالگی ) می تواند استفاده گردد.
*مالت
*عسل ( مشروط به افزودن در مرحله قبل از پخت)
*قندها( ساکاروز وسایر شیرین کننده های مغذی)
*میوه ها وسبزی های مناسب
*کاکائو : فقط برای فرآورده هایی است که بعد از سن نه ماهگی مصرف می شوند و مقدار آن نباید بیش از ۵/۱ درصد غذای آماده به مصرف تجاوز کند.
*نمک ( کلرور سدیم )
*ویتامین ها و مواد معدنی که ترکیب شیمیایی آنها برای افزودن به غذاهای غله ای باید طبق آخرین لیست پیشنهادی کدکس (-CAC1)باشد(۸).
استاندارد کدکس مواد اولیه زیر را جهت تهیه غذای کمکی کودک مجاز دانسته است. غلات، حبوبات، دانه های روغنی و محصولات پروتئینی حاصل از دانه های روغنی، ماهی و پروتئین تغلیظ شده ماهی، چربی، شیر و مشتقات آن، شیرین کننده ها، طعم دهنده ها، ویتامین ها ومواد معدنی (۳۳).
بر اساس استانداردهای مطرح شده به وسیله کمیته کدکس، سازمان جهانی خوار و بار کشاورزی(FAO)وسازمان بهداشت جهانی (WHO)، اجزاء غذای کودک مورد استفاده در سنین از شیر گیری می توانند از میان مواد غذایی زیر انتخاب گردند:
۱-آرد یک یا چند غله از قبیل گندم، برنج، جو و … ونیز انواع لوبیا ها و یا بادام و کنجد، مشروط بر آنکه چربی آنها گرفته شده باشد.
____________________
Codex Alimentarius Commission1
۲-اجزاء اختیاری همانند کنسانتره های پروتئینی، اسیدهای آمینه، میوه ها، شیرین کننده های مغذی، مالت، شیر و فرآورده های آن، چربی ها و روغن ها، نمک ها از جمله نمک ید دار ، چاشنی ها منابع مناسب ویتامین ها و مواد معدنی(۴۰).
۲-۲-۳- انواع غذای کمکی:(۲۱).
امروزه غذاهای کمکی را به دو گروه تقسیم می کنند: غذاهای کمکی سنتی یا ساخته شده در منزل و دیگرغذاهای کمکی صنعتی.
گروه اول: غذاهای کمکی سنتی: منابع غذایی مورد استفاده در تغذیه کودکان در مناطق مختلف با یکدیگر متفاوت بوده و تابع عواملی چون هزینه، پذیرش، سنت ها و در دسترس بودن آن می باشد.در هر یک از انواع این گونه غذاهای کمکی ساخته شده در منازل از منابع مختلف غذایی استفاده می شود.
لازم به ذکر است که در تهیه انواع غذاها می بایستی بخصوص از نظر مقدار انرژی، پروتئین در حجم با مقدار غذایی که در هر وعده به کودک داده می شود مناسب باشد و نیازهای کودکان را در این سنین تأمین نماید. کیفیت یا نوع پروتئین نیز از اهمیت خاصی برخوردار است. برای مثال پروتئین های منابع حیوانی چون شیر، تخم مرغ و انواع مختلف گوشت، بهتر از پروتئین های منابع نباتی می باشند.
باتوضیحاتی که داده شد به طور کلی دو شکل غذای کمکی و غذای مخصوص دوره شیر گیری را می توان برای کودکان در نظر گرفت.
۱-غذای پایه
۲-غذای مخلوط
غذای پایه معمولاً از یک یا دو نوع اجزاء غذایی مانند غلات یا ریشه های نشاسته ای همراه با حبوبات و یا سایر منابع غنی از پروتئین تشکیل شده است. برای مثال برنج یا عدس، آرد برنج با شیر، این غذاها بیشتر به عنوان غذای کمکی توصیه می شود.
غذای مخلوط معمولاً علاوه بر اجزاء مورد استفاده در غذای پایه از سایر منابع غذایی نظیر سبزی ها، انواع گوشت، شیر، تخم مرغ و…استفاده می گردد.این غذاها در سنین بالاتر وبرای دوره مخصوص از شیر گیری توصیه می شود.
گروه سوم: غذاهای کمکی صنعتی: این غذاها از مخلوط یک یا مخلوطی از چند غله و یا حبوبات با رطوبت کم وسایر مواد اولیه تهیه شده و قابل رقیق کردن با آب یا شیر یا هر مایع دیگر می باشند. بنابر این دو دسته به صورت زیر تقسیم می شوند:
۱- غذاهای غله ای بدون شیر که به وسیله شیر یا مایعات مغذی مناسب رقیق یا

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید