پایان نامه با کلید واژگان جمعيت، قزوين، 1355، آبان

پایان نامه ها و مقالات

كلايه، تاكستان، اسفرورين، ضياء آباد، خرمدشت، آوج، شال، دانسفهان، آبگرم و بوئين زهرا) است، 18 بخش، 44 دهستان و 1593 آبادي مي باشد كه 931 آبادي آن داراي سكنه و 612 آبادي آن خالي از سكنه است. اتوبانهاي تهران-كرج-قزوين و قزوين-زنجان، اين استان را به استانهاي شمال، غرب و تهران متصل مي كند. راه آهن شمال غرب كشور نيز از قزوين عبور مي كند. جاده ي ترانزيتيي و بسيار با اهميت ايران-اروپا و تهران-اصفهان-شيراز نيز از داخل شهر قزوين عبور مي كنند.

3-3-1- شهرستان قزوين
اين شهرستان در 130 كيلومتري غرب تهران واقع شده و بوسيله اتوبان و راه آهن به تهران متصل است. آب و هواي اين شهرستان در تابستان خنك و در زمستان سرد مي باشد. ميزان بارش ساليانه آن حدود 318 ميليمتر و دماي متوسط هوا 26 درجه سانتي گراد است. اين شهرستان به طور متوسط 107 روز يخ بندان است و رطوبت نسبي هوا بين 49 تا 57 درصد است. بخش شمالي شهرستان قزوين را كوهستانهاي البرز در بر گرفته و قسمت جنوبي و شرقي آن را دشت نسبتاً همواري احاطه نموده است.

شکل 3-2- نقشة موقعيت جغرافيايي شهرستان قزوين
منبع نقشه پايه : شهرداري قزوين

3-3-2- شهرستان آبيك
اين شهرستان در فاصله 5 كيلومتري شرق قزوين بر سر راه تهران- قزوين واقع شده است و دو جاده ترانزيتي بسيار مهم؛ يكي اتوبان و ديگري جاده آسفالته قديم تهران از كنار آن مي گذرد.

شکل 3-3- نقشة موقعيت جغرافيايي شهرستان آبيک
منبع نقشه پايه : شهرداري قزوين

3-3-3- شهرستان بوئين زهرا
اين شهرستان واقع در دشت قزوين و در جنوب آن قرار گرفته است. فاصله آن تا قزوين حدود 50 كيلومتر است. اين شهرستان در كنار جاده بسيار پر تردد اصفهان به تهران واقع شده. زبان مردم بوئين زهرا تركي و جمعيت آن 48 هزار نفر در شهر و 125 هزار نفر در روستاهاي آن مي باشد. شهرستان بوئين زهرا داراي 4 شهر ( آوج، شال، رامند و مركزي)، 14 دهستان و 254 آبادي داراي سكنه است.

شکل 3-4- نقشة موقعيت جغرافيايي شهرستان بوئين زهرا
منبع نقشه پايه : شهرداري قزوين
3-3-4- تاكستان
شهرستان تاكستان يكي از شهرستانهاي استان قزوين است كه در غرب استان واقع شده. مركز آن، شهر تاكستان است. اين شهر داراي 4 بخش است كه شامل 3 شهر، 9 دهستان و 133 آبادي است. فاصله قزوين تا تاكستان حدود 40 كيلومتر است که بوسيله جاده آسفالته و اتوبان تهران زنجان به قزوين متصل شده است.

شکل 3-5- نقشة موقعيت جغرافيايي شهرستان تاکستان
منبع نقشه پايه : شهرداري قزوين

3-4-جغرافياي انساني
3-4-1- جمعيت استان قزوين
استان قزوين براساس نتايج آخرين سرشماري عمومي نفوس و مسکن در سال 1390 داراي 4 شهرستان و تعداد 22 شهر بوده است( مرکز آمار ايران). در زير به بررسي جمعيت شهر قزوين مي پردازيم:
جمعيت استان قزوين در طي سرشماريهاي جمعيتي ازسال 1355 تا 1390، فراز و فرودهاي زيادي را داشته است. بر اساس دادههاي ارائه شده از سوي سازمان مرکز آمار ايران جمعيت استان قزوين در سال 1355 برابر با 536587 نفر بوده است که با 1222 خانوار، بعد خانوار آن برابر با 70/4 نفر و رشد متوسط 4.06 بوده است. جمعيت استان در دهة 1355- 1365 بالغ بر 798898نفر شده است که با 1699 خانوار، بعد خانوار آن 13/5 نفر بوده است. نرخ رشد جمعيت استان قزوين در اين دهه برابر با 06/ 4درصد بوده است. افزايش جمعيت شهرقزوين تا سال 1355 ادامه داشته و جمعيت استان به 536587 نفر رسيده است. نرخ رشد جمعيت در دهة 1345- 1355 برابر با 06/4 درصد بوده است. جمعيت استان قزوين در سرشماري عمومي نفوس و مسکن سال 1365 معادل 798898 نفر با 6318 خانوار برآورد گرديده است که بعد خانوار آن 43/5 نفر بوده است. دهة 1365- 1355 را مي توان دهه اي ناميد که رشد جمعيت استان قزوين به کاهش يافته است، چرا که نرخ رشد اين دوره به 94/1 درصد رسيده و کاهشي در حدود 1/2 درصد را نشان مي دهد. مهمترين عوامل مؤثر در اين نرخ رشد کم جمعيتي را مي توان در هجوم بي روية جمعيت به استان هاي همجوار و کاهش نرخ رشد طبيعي جمعيت دانست(مركز انفور ماتيك ومطالعه توسعه،1375).

جدول 3-1- بررسي جمعيت کشور، استان، و مقايسة آنها با يکديگر طي دورههاي سرشماري 1390- 1355

سال
جمعيت کل
کشور
رشد متوسط کل کشور
جمعيت کل
استان قزوين
نرخ رشد استان قزوين
تعداد خانوار
استان قزوين
1355
33708744
7/2
536587
06/4
108032

1365
49445010
9/3
798898
94/1
155613

1375
60055488
5/1
968252
67/1
197969

1385
70495782
6/1
1143200
1
292256

1390
75149669
1.3
1201565

352632
(مأخذ: سرشماري‌هاي عمومي نفوس و مسکن سالهاي 1335 تا 1390)

در دهة 1365- 1355 شهر استان به افزايش جمعيت خود ادامه داده و تعداد جمعيت اين استان به 798898 نفر مي رسد که نرخ رشدي بالغ بر 9/3 درصد را نشان مي دهد. اين نرخ رشد نشان از تثبيت و افزايش بالنسبه روند مهاجرپذيري استان قزوين دارد. جمعيت استان قزوين در سال 1390 و در آخرين سرشماري عمومي نفوس و مسکن معادل 1201565 نفر با 12888خانوار برآورد گرديده است که بعد خانوار آن 84/4 نفر بوده است. نرخ رشد جمعيت روبه کاهش است وبرابر با 1درصد بوده است که نسبت به دورة قبل کاهش را نشان مي دهد( مركز انفورماتيك ايران ،1386). ( جدول 3-7).

جدول شماره (3-2)جمعيت نقاط روستايي و شهري و بعد خانوار استان به تفکيک شهرستانها
شهرستان
جمع
ساکن در نقاط شهري
ساکن در نقاط روستايي
غيرساکن

خانوار
جمعيت
خانوار
جمعيت
خانوار
جمعيت
خ
ا
نوار
جمعيت
کل استان…………..
352632
1201565
256963
878241
95473
322787
196
537
آبيك…………..
26954
93844
16917
59131
10037
34713
0
0
البرز…………..
59178
203276
52006
178578
7172
24698
0
0
بوئين زهرا…………..
47069
164723
18161
64921
28908
99802
0
0
تاكستان…………..
50267
172949
32249
111288
18018
61661
0
0
قزوين…………..
169164
566773
137630
464323
31338
101913
196
537

3-4-2-نسبت جنسي
نسبت جنسي عبارت است از نسبت تعداد مردان به زنان( زياري، 1385: 155). نسبت جنسي جمعيت که بر پاية مقايسه تعداد مردان در مقابل هر 100 نفر زن سنجيده مي شود، به لحاظ نقشهاي متفاوت هر کدام از اين دو جنس بر ساختار اقتصادي و اجتماعي حائز اهميت است( مهدوي، 1374: 181).
بر اساس سرشماري سال 1335 از جمعيت 5747 نفري شهر قزوين، 2867 نفر مرد و 2880 نفر زن بوده اند که در نتيجه نسبت جنسي در اين شهر برابر با 99 بدست مي آيد. به عبارت ديگر در اين شهر در مقابل هر 100 نفر زن، 99 مرد وجود داشته است. در سال 1345 از جمعيت 8718 نفري شهرقزوين، 4439 نفر مرد و 4279 نفر زن بوده اند که در نتيجه نسبت جنسي در اين دوره افزايش يافته و به 103 رسيده است؛ يعني به ازاي هر 100 نفر زن، 103 نفر مرد وجود داشته است. بالاترين نسبت جنسي در استان قزوين در دهة 1355 بوده است. دراين دوره از جمعيت 536587 نفري اين استان، 277140نفر مرد و 259447 نفر زن بوده اند که درنتيجة آن نسبت جنسي اين شهر به 110 رسيده است. به عبارتي در اين دوره به ازاي هر 100 نفر زن، 110 نفر مرد وجود داشته است.
در سرشماري 1365 جمعيت استان قزوين به 798898نفر مي رسد که از اين تعداد، 408190 نفر مرد و 390708نفر زن بوده اند. به عبارتي نسبت جنسي در اين دوره 105 بوده است. در سرشماري 1375 نسبت جنسي در اين شهر کاهش يافته و به يک حالت تعادل مي رسد. جمعيت استان دراين دوره 968252 نفر مي باشد که از اين تعداد، 491111نفر مرد و 477141نفر زن بوده اند که در نتيجه نسبت جنسي در اين شهر به 100 مي رسد. در آخرين سرشماري عمومي جمعيت در سال 1390، جمعيت استان قزوين به 1201565 نفر مي رسد که از اين تعداد 609804 نفر مرد و 591761نفر زن بوده اند که نسبت جنسي آنها برابر با 102 بوده است؛ يعني به ازاي هر 100 نفر زن، 102 نفر مرد وجود داشته است( مركز آمار ايران ،75-1365).
جدول شماره(3-3)جمعيت استان قزوين بر اساس جنس
شرح
جمعيت

مرد و زن
مرد
زن
کل استان

آبان 1355
536587
277140
259447
مهر1365.
798898
408190
390708
آبان 1375
968252
491111
477141
آبان 1385
1143200
583869
559331
آبان 1390
1201565
609804
591761
نقاط شهري

آبان 1355
172676
91458
81218
مهر1365
412300
211502
200798
آبان 1375
575138
293589
281549
آبان 1385
777975
397495
380480
آبان 1390
878241
445578
432663
نقاط روستايي

آبان 1355
363911
185682
178229
مهر1365
386598
196688
189910
آبان 1375
393114
197522
195592
آبان 1385
365203
186362
178841
آبان 1390
322787
163956
158831
جدول شماره(3-4) جمعيت ساکن براساس تفکيک شهرستانها استان قزوين

شهرستان
جمع
ساکن در نقاط شهري
ساکن در نقاط روستايي
غيرساکن

خانوار
جمعيت
خانوار
جمعيت
خانوار
جمعيت
خانوار
جمعيت
کل استان
352632
1201565
256963
878241
95473
322787
196
537
آبيك
26954
93844
16917
59131
10037
34713
0
0
البرز
59178
203276
52006
178578
7172
24698
0
0
بوئين زهرا
47069
164723
18161
64921
28908
99802
0
0
تاكستان
50267
172949
32249
111288
18018
61661
0
0
قزوين
169164
566773
137630
464323
31338
101913
196
537

3-4-3- نرخ رشد جمعيت
يکي از اجزاي برنامهريزي شهري و به ويژه برنامهريزي توسعة فيزيکي شهرها، جمعيت و شاخصهاي رشد و ترکيب آن است. از آنجا که برآورد نيازمنديهاي آينده يک شهر بستگي به پيش بيني صحيح جمعيت آن دارد، لذا بايد براي آن برنامه‌ريزي مفيد و مؤثري انجام گيرد تا بتوان عدالت اجتماعي را در آن پياده کرده و به توسعه پايدار منتهي شود. روش هاي گوناگوني براي تعيين نرخ رشد جمعيت وجود دارد. يکي از اين روشها مدل رشد نمايي است که به شرح زير ميباشد( زنجاني، 1376: 259):

(فرمول شمارة 3-1)

r- نرخ رشد جمعيت
P1- جمعيت در سال مورد نظر
Po- جمعيت در سال پايه
t- تعداد سالهاي بين سال پايه و سال مورد نظر

جدول 3-5- نرخ رشد جمعيت در کشور، استان قزوين

سال
1355
1365
1375
1385
1390
جمعيت کل کشور
33708744
49445010
60055488
70495782
75149669
نرخ رشد جمعيت کل کشور
90/3
96/1
61/1
1.3

جمعيت استان قزوين
5365587
798897
968252
1143200
1201565
نرخ رشد جمعيت استان قزوين
06/4
94/1
67/1
1

(تهيه کننده: نگارنده با استفاده از نتايج سرشماري‌هاي عمومي نفوس و مسکن سالهاي 1355 تا 1390)

جدول (شماره 3-5 )، جمعيت و نرخ رشد آن را در کشور، استان قزوين از سال 1355 تا 1390 را نشان مي دهد. ارقام بدست آمده نشان ميدهد که در دوره 45- 1355 نرخ رشد جمعيت شهري استان قزوين برابر با 06/4 درصد بوده است نرخ رشد جمعيت شهر قزوين در دوره65- 1355 به 94/1 درصد ميرسد که نسبت به دوره قبل کاهش داشته است. اين کاهش نرخ رشد ادامه داشته و در دهه75- 1365 به 67/1 رسيده است، نرخ رشد جمعيت استان قزوين در دورة 85- 1375 کاهش چشم گيري داشته و به رقم 1 درصد رسيده است؛ يعني نرخ رشد جمعيت در اين دوره د
ر حدود 67/0 درصد کاهش داشته است که اين کاهش نرخ رشد به دلايل گوناگون از جمله سياست هاي جمعيتي دولت، افزايش آگاهي مردم از پيامدهاي افزايش جمعيت و … بوده است .( مركز آمار ايران،1390).

3-4-5- مهاجرت
مهاجرت عبارت از تغيير مکان جغرافيايي جمعيت ها، براي زمان دراز و يا قطعي است( فريد، 1383: 306). به بيان ديگر ميتوان گفت، مهاجرت شکلي از تحرک جغرافيايي يا تحرک مکاني است که بين دو واحد جغرافيايي صورت مي‌گيرد( تمنّا، 1375: 176). تحرکات فضايي يا جابجايي جمعيت و مهاجرت در بين سکونتگاه ها اعم از مناطق شهري و روستايي يکي از پديده هاي مهم جمعيتي است که ريشه در مسائل اقتصادي و اجتماعي و يا سياسي دارد. مهاجرت ها صرف نظر از آن که چه عواملي سبب پيدايش آنها هستند، پيامدهاي مهمي بر ساخت و ترکيب جمعيت مبدأ و مقصد و ساختار اقتصادي و اجتماعي آنها دارد.
يکي از نکات مهم راجع به شهر قزوين نسبت به جايگاه آن با ديگر شهرهاي استان، مسأله مهاجرت است. بر اساس آمار سال 1355 از کل مهاجران وارد شده به شهرستان قزوين، 1729 نفر به شهر قزوين مهاجرت کرده اند که از اين تعداد 1085 نفر مرد و 644 نفر زن بوده اند. بررسيهاي انجام شده نشان مي دهد که قزوين طي دهة 65- 1355 شهري مهاجرپذير بوده است. عمده مهاجرين شهر را عشاير اسکان يافتهاي که قزوين را به عنوان يکي از نقاط خاتمه ييلاق خود مي دانند، تشکيل داده است( سازمان برنامه و بودجه، 1371: 151). در دهة 65- 1355 مهاجران وارد شده به شهر قزوين به رقم 2913 نفر مي رسد که از اين تعداد 1459 نفر مرد و 1454 نفر زن بوده اند. در اين دهه شهر قزوين با ميزان سالانه 7/5 درصد، بالاترين ميزان را به لحاظ مهاجرپذيري در بين 14 شهرستان استان به نسبت جمعيت داشته است و از لحاظ رتبه بندي شهرهاي استان قزوين بر حسب جذب و اسکان مهاجران وارد شده در بين 34 شهر، رتبه هفتم را داشته است. البته اين شهر از لحاظ ميزان رشد سالانه مهاجرت در استان رتبه اول را دارا بوده است( رباني، 1383: 43).
در سرشماري سال 1375 تعداد مهاجران وارد شده به شهرقزوين 2427 نفر برآورد گرديده است. از مجموع مهاجران وارد شده به اين شهر در اين دوره، 98/61 درصد متولد شهر يا آبادي شهرستان محل سرشماري، 80/23 درصد متولد شهرستان هاي ديگر استان و 40/13 درصد متولد شهرستان هاي ديگر استان ها بوده اند. در آخرين سرشماري انجام شده در سال 1385 تعداد مهاجران وارد شده به شهر قزوين برابر با 10812 نفر برآورد گرديده است که ازاين تعداد 3878 نفر در شهرستان محل سرشماري، 5508 نفر در ساير شهرستان هاي استان، 1403 نفر درشهرستان هاي سايراستان ها و 23 نفر از خارج از کشور به اين شهر مهاجرت کرده اند. در بررسي علل مهاجرت به اين شهر بيشترين مهاجرت ها مربوط به مهاجرت هاي تبعي يا پيروي از خانوار(4100 نفر)، تحصيل(2661 نفر) و جستجوي کار(838 نفر) بوده است. همچنين آمار و ارقام بدست آمده نشان دهنده اين موضوع است که بيشترين گروه سني که به اين شهر مهاجرت کرده اند، گروه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *