پایان نامه ارشد رایگان درمورد مشارکت مردم، انقلاب مصر

سازمان دهي به نيروهاي انقلابي و اسلامي، مومن به راه اسلام ايجاد شد

3-3-4- مباني فقهي تحزب و نگاهي به احزاب در قوانين و جامعه ايران

از عناصر مقاوم حزب تکثر گرايي سياسي و اجتماعي است در اين مفهوم نگرش به کثرت افزايش کمي و کيفي احزاب، تنوع آرا و افکار و قدرت مورد نظر مي باشد حزب ابزاري است در جامعه مدني براي اعمال تکثر سياسي و جابه جايي قدرت که از ويژگيهاي جامعه مدني است31در نظام چند حزبي و مبتني بر بلوراليسم سياسي، رقابت جايگاه مهمي دارد که باعث ترقي و صعود به کمال هم در ميان اعضاي حزب و هم در سطح جامعه مي شود. احزاب آرايه هاي آموزش هاي آگاهي بخش از جهل جامعه مي کاهند جهلي که اساس حکومت هاي مطلقه و ديکتاتوري است. انتخاب کردن و انتخاب شدن يکي از شاخص ها و جلوه هاي ويژه احزاب است احزاب تولد مي يابند به اين هدف که بتوانند آراي اکثريت را بدست آورند. کارکرد احزاب در هنگامه انتخابات بروز مي کند چرا که احزاب در پي معرفي صالح ترين فرد براي رياست حکومت يا نمايندگي در پارلمان هستند. حزب به عنوان يک جريان فکري منضبط مي تواند رضايت اکثريت مردم را احراز کند و آن در انتخابات بروز مي کند حزب مکانيزم سازمان بخشي است که در پي انسجام خواسته ها، تقاضاها و افکار عمومي پراکنده است.
احزاب در جامعه اسلامي با توجه به وظيفه خود که مبارزه با طاغوتگري است نيروهاي فکري پراکنده را از طريق آموزش سياسي سامان مي دهند و زمينه را براي از بين بردن طاغوت و ايجاد حکومتي ايمن فراهم مي سازند.
تاريخچه تشکيل احزاب و گفتمانهاي رايج جامعه مدني در ايران بحث احزاب به طور رسمي از عصر مشروطيت و آغاز تشکيل پارلمان شروع مي شود. در آغاز مشروطه دو حزب در ايران پيدا شد مشروطه خواه و مستبداعيان طبقه اول مشروطه خواهان با سواد و روشنفکر طبقه دوم و مردم طبقه سوم بودند.
بطور عمده احزاب از آغاز مشروطيت تاکنون براساس سه گفتمان سياسي در ايران بوجود آمده و با ضعف آنها افول کرده اند نقش احزاب در راهبرد اين گفتمان از عصر مشروطيت تاکنون انکار ناپذير است چرا که از همان ابتداي مشروطيت احزابي چون دموکرات عاميون و اجتماعيون اعتداليون با روسايي چون سيد حسن تقي زاده، ميرزا محمد صادق طباطبايي، علي اکبر دهخدا با در دست گرفتن اکثريت پارلمان در تصويب قوانين نقش بسزاي داشتند و در مجلس چهارم ، حزب اصلاح طلبان با رهبري افرادي چون تيمور، فيروز و سيد حسن مدرس اکثريت مجلس را به دست داشتند32تاريخ سياسي احزاب ايران از کارنامه مثبتي برخوردار نيست و تاريخ صدساله ايران تاکنون حزبي که نقش هدايت حکومت ها را داشته باشد بخود نديده است احزابي چون رستاخيز که برخواسته از يک منشا استبدادي بودند هرگز عنوان حزب مردمي نخواهند داشت بعضي از احزاب مانند جبهه ملي اول، دوم و نهضت آزادي در برهه هايي از تاريخ متاخر ايران نقش سازنده اي داشته است.
حدود آزادي احزاب در قوانين آزادي احزاب در سه نوع قانون قابل بررسي است؛قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، قوانين عادي و اسناد بين المللي مي باشد در خصوص مباني فقهي احزاب دو نگرش کلي وجود دارد يک نگرش با تاکيد برجديد بودن حزب آن را از ملزومات عصر جديد و بخصوص دموکراسي غربي مي داند چرا که در عصر پيامبر گرامي صلي الله عليه و آله نه نظام سياسي مبتني بر دموکراسي وجود داشت و نه نظام چند حزبي بنابراين نبايد انتظار داشت در کتاب و سنت مبنايي براي تحزب به معناي جديد وجود داشته باشد نگرش ديگر امکان تبيين مباني فقهي تحزب وجود دارد که البته اين تلقي مثبت که با توجه به مباني فقهي آزادي احزاب به سه دسته تقسيم مي شوند يکي با تلقي با استناد به وجود واژه هايي همچون حزب، فئه، فرقه در قرآن و احاديث و دوم بستر پيدايش احزاب مباني فقهي آن را توضيح مي دهد و سوم کارکرد مثبت احزاب سياسي مباني فقهي احزاب را به سروسامان مي رساند.
پژوهشگران زيادي تلاش نموده اند مباني فقهي تحزب را تعيين کنند برخي با نگرش خاص خود منکر امکان تدوين مباني فقهي براي احزاب شده و برخي ديگر با کشف و تبيين مقتضيات نظري و بسترهاي سياسي و فرهنگي حزب در درون فرهنگ ديني مباني فقهي تحزب را به سامان برساند.
3-3-5- تامين مالي احزاب سياسي

بررسي ها نشان مي دهد که تامين مالي احزاب سياسي براي برآوردن سه هدف صورت مي گيرد، تامين رقابت هاي انتخاباتي، برپا داشتن سازمانهاي درون انتخابي و انجام پژوهش و کمک بررهبري و نمايندگان حزب33که مهمترين منبع درآمد احزاب سياسي ، افراد و گروههاي خصوصي هستند در ايران نظربه نبود احزاب سياسي به معناي دقيق کلمه، تحليل ها به گونه ديگري است اگر حزب را اجتماع آزاد شهروندان جامعه مدني بشناسيم که براي کسب قدرت و مشروعيت سياسي مبارزه مي کنند هيچ يک از تشکل ها و گروههاي موجود سياسي را نمي توان مصداق حزب شناخت چرا که همگي فاقد لوازم وجودي حزب يعني ثبات نبي ساختارها و نهادهاي حزبي اتکاي نسبي مالي به اعضا و تحميل انضباط حزبي و در نتيجه انسجام درون حزبي هستند البته به اين معنا نيست که از کارکردهاي حزبي بدوند برعکس مبارزه براي تصاحب کرسي پارلمان و مناصب دولتي از مهمترين کارکردهاي احزاب هستند مطابق ماده (18) قانون احزاب”بودجه گروهها بايد از طريق مشروع و قانوني تامين و به شکل مشروع و قانوني صرف گردد و درآمدها و هزينه هاي گروه هاي پروانه دار بايد در دفاتر قانوني ثبت شود و در پايان سال مالي براي بررسي در اختيار کميسيون ماده 10 قرار گيرد” با
وضع مقرراتي در قالب آيين نامه نحوه پرداخت يارانه به احزاب و گروههاي مشمول قانون فعاليت احزاب مصوب 03/08/1380 هيئت وزيران ترتيبات براي کمک به احزاب و گروههاي سياسي انديشيده شده است.
بودجه مقرر
=
پرداخت يارانه به حزب
(براساس تعداد اعضاي رسمي ، تعداد نماينده و غيره )امتياز حزب×مجموعه امتيازات احزاب)

آنچه در حال حاضر ترديدي در آن نيست نبود نظام حزبي و به تبع آن نبود سيستم کارآمد و شفاف تامين مالي احزاب سياسي در کشور ايران است وجود يک سيستم کار آمد ترکيبي براي تامين مالي احزاب سياسي که شامل منابع درون حزبي، کمک هاي داوطلبانه اشخاص حقيقي و حقوقي خصوصي و يارانه هاي دولتي مي باشد بهمراه يک ساز و کار نظارتي کارآمد که تابع يک نظام منسجم حزبي است اما در حال حاضر کاري که در ايران مي شود تعيين سهم هر يک از منابع به ويژه منابع خصوصي در کمک به گروههاي سياسي يا نامزدهاي گروههاي سياسي است.

3-4- کشور مصر

در بند دوم از مقدمه قانون اساسي مصر آمده است: ” نظام حاکم بر مصر نظامي دمکراتيک است که در انتقال مسالمت‌آميز قدرت و تعميق و گسترش کثرت‌گرايي سياسي و حزبي در آن مورد تاکيد قرار گرفته و پاکي و درستي انتخابات و مشارکت مردم در تصميم‌گيري‌هاي ملي تضمين شده است.”
همچنين مادة (232) رهبران حزب ملي منحله از انجام فعاليت سياسي و نامزدي براي انتخابات رياست جمهوري و قانونگذاري به مدت 10 سال از تاريخ آغاز اجرايي اين قانون اساسي، ممنوع هستند. منظور از اين رهبران همه کساني هستند که در دبيرخانه عمومي اين حزب يا کميته سياست‌ها و يا دفتر سياسي عضو بوده و يا اينکه از اعضاي مجلس الشعب و يا مجلس شوراي سابق پيش از انقلاب 25 ژانويه هستند.
مادة (232) رهبران حزب ملي منحله از انجام فعاليت سياسي و نامزدي براي انتخابات رياست جمهوري و قانونگذاري به مدت 10 سال از تاريخ آغاز اجرايي اين قانون اساسي، ممنوع هستند. منظور از اين رهبران همه کساني هستند که در دبيرخانه عمومي اين حزب يا کميته سياست‌ها و يا دفتر سياسي عضو بوده و يا اينکه از اعضاي مجلس الشعب و يا مجلس شوراي سابق پيش از انقلاب 25 ژانويه هستند.
3-4-1- از ناصر تا مبارک
بعد از فروپاشي پادشاهي در سال 1952 ميلادي در مصرافسران آزاد به رهبري ناصر تصميم به ايجاد يک رژيم اقتدارگرا گرفتند ناصر به ارائه يک ايدئولوژي جديد يعني پاي عربيسم توانسته بود خلا ايدئولوژيک جهان عرب را پر کند و به اين کشور هويت تازه اي ببخشد اما ناصر به عنوان يک نخبه نظامي اقتدارگرا در جهت کسب مشروعيت کوشيد که اصلاح اجتماعي را بيشتر از بالاي هرم اجتماعي رو به پائين عملي کند اما شکل پارلمان کارآمد حکومت نتوانست بدون احزاب سياسي کارآمد عمل کند ناصر کوشيد از راه گسترش سازمان حزبي به مراکز بي شمار روستايي را در رسيدن به هدف ملي به انجام برساند. هنگامي که بحث گروههاي سازمان يا در درون جامعه مطرح مي شود استراتژي آرماني براي يک رژيم اقتدادگرا اين است که آن گروههايي که نمي تواند کنترل نمايد نابود سازد و آناني که مي تواند بازسازي و بازآفريني کند.
اين سياست براي نخستين بار در مصر به کار گرفته شد احزاب سياسي مستقل سرکوب يا وادار به انحلال شدند و اتحاديه ها و انجمن ها وادار به وفق دادن با مجموعه هاي جديد از قوانين ساختند در نتيجه انحصار فعاليت سياسي براي حزب يگانه رژيم يعني سازمان صف بندي ملي بود. صف آزادي و سپس اتحاديه ملي و سپس اتحاديه سوسياليستي عرب در مصر.
به دنبال مرگ ناصر در 28 سپتامبر 1970 ميلادي انورسادات که از نزديکان ناصر و از اولين گروه افسران آزاد بود به قدرت رسيد در زمان سادات مصر تبديل به کشوري شد که در عين ارائه تصويري از يک دموکراسي چند حزبي در خارج براي رئيس جمهورش تصدي مادام العمر اين منصب را تضمين کرده بود.34 به دنبال قتل سادات در اکتبر 1981 مجلس مصر محمد حسني مبارک معاون وي را به عنوان جانشين سادات تعيين کرد نخستين نوآوري مبارک اصلاحيه 1983 برقانون انتخابات 1972 بود که يک نظام کاملاً جديد نمايندگي را برقرار مي کرد که براي حمايت از حزب حکومتي طراحي شده بود در زمان حاکميت مبارک چند انتخابات برگزار شد اما در تمامي اين انتخابات امکان رقابت آزاد و عادلانه براي ساير احزاب و مخالفان فراهم نشد حزب دولتي به سرکردگي مبارک با استفاده از تمامي امکانات دولتي و اعمال نفوذ در جريان انتخابات معمولاً تنها حزب حاکم پيروز انتخابات بود. رژيم مبارک هيچ گاه فعاليت مستقلانه احزاب را بر نمي تابيد و همواره از قدرت گيري آنها جلوگيري مي کرد. در نتيجه عملکرد رژيم مبارک در مصر، احزاب سياسي متعددي وجود دارند که پايگاه مردمي ندارند و بيشتر شبيه باشگاههاي سياسي هستند تا حزب به معناي متعارف آن در بين کشورهاي عربي مصر جلوتر از ساير کشورهاست زيرا داراي قانون اساسي مدون، احزاب نيم بند و تجربه انتخاباتي بوده است برخي از نهادهاي مدني فعال اسلام گرائي وجود داشته که در آن اسلامگرايان نقش اول را ايفا مي کنند اما در بين اسلام گرايان نيز اختلاف جدي وجود دارد سلفي ها که اصلاً دموکراسي را عين کفر مي دانند به حد بالايي از آراء دست يافته اند که آغاز درگيري با اخوان المسلمين بود دوران ناصر به هيچ وجه اعتقاد به نظام مشارکتي و چند حزبي نداشت، دوران سادات کوشش براي ارائه يک نظام و چند حزبي آغاز شد اما بدليل ناکارايي نظام سياسي توفيق چنداني نيافت در دوره حسني مبارک سياست آشتي ملي در پيش گرفته شد
و چند انتخابات برگزار شد اما در تمامي آنها امکان رقابت آزاد و عادلانه براي ساير احزاب و مخالفان فراهم نشد و حزب حاکم با استفاده از تمامي امکانات دولتي و اعمال نفوذ در جريان انتخابات معمولاً تنها حزب پيروز انتخابات بود35.

مصر به عنوان بزرگترين کشور عربي داراي سابقه نوسازي به طول دو قرن است و همين مسئله باعث شده تا همواره بستر تحولات اجتماعي باشد و علاوه بر گروههاي اسلام گراه جريانات ، احزاب و گروههاي جديدي در آن شکل گيرد.
انجمن هاي صنفي و مدني در مصر پيشينه تاريخي طولاني دارند و درچنددهه اخيراز رشد کمي بالايي برخوردار بوده و تعداد احزاب نيز قابل توجه بوده است در سالهاي پايان حکومت مبارک سه جريان اصلي سياسي در عرصه سياسي مصر حضور داشت که عبارت اند از احزاب حاکم دموکراتيک ملي، اسلام گرايان و جريان ملي گرا و سکولار ليبرال ازآنجا که حکومت مبارک اسلام گرايان (اخوان) را به دليل رسوخ بيشتر درميان بسياري از اقشار جامعه تهديدي جدي براي خود مي دانست اين سازمان را افراطي و غيرقانوني اعلام کرد. اخوان يکي از تاثير گزارترين جريانات سياسي در مصر است تا آغاز دهه 80 ميلادي اخوان المسلمين نتوانسته بود که نقش و موقعيت در خور توجهي در حکومت داشته باشد اما با ترور سادات در اکتبر 1981 ميلادي اين گروه توانست درپارلمان و مجلس الشعب جايگاه قابل قبولي بدست آورد و پس از سرنگوني مبارک اخوان المسلمين توانست اکثريت پالمان را بدست گيرد بيشتر اقشار و طبقات هوادار اخوان المسلمين را مردم فقير و طبقات متوسط وپائين جامعه تشکيل مي دهند.
اخوان المسلمين به دليل نفوذ دين و حمايت از اصلاحات اجتماعي به وسيله توده مردم پشتيباني مي شود محمد بديع در سال 2010 به جاي مهدي عاکف رهبر سابق اخوان المسلمين رياست اين جماعت را به عهده گرفت اخوان المسلمين تاکيد بر حکومتي که آزادي شخصي يا دموکراتيک و اصل تفکيک قوا را رعايت کند و حقوق شهروندي و مشارکت کامل را رعايت کند.
ابتکار دانشجويي دانشکده فني و مهندسي دانشگاه قاهره در سال 1999 آغاز شد که به رساله (پيام) مشهوراست و فعاليت هاي خود را در زمينه کمک به تهيدستان که بزرگترين سازمان داوطلبانه درجهان غرب است برنامه ريزي کرده است.
جرج اسحاق رهبر سنديکايي که از احترام بسياري در مصر برخوردار است جنبش کفايه را در سال 2004 تاسيس کرد و به موروثي کردن قدرت توسط مبارک در سال 2005 اعتراض کرد.
حزب الوفد نيز که ريشه آن به پيش از انقلاب سال 1952 مصرباز مي گردد همچنان پناهگاه و مأمن سنت گرايان دموکرات ليبرال مصري است اگرچه در سالهاي گذاشته اندک همراهي با رژيم مبارک داشته است حزب چپ گراي(تجمع) نقشي مانند الوفد در مصر ايفا کرد و مجدي حسين رهبر حزب عمل اسلامي که از افراد تشکيل دهنده تجمع است شخصيت برجسته معارض رژيم مبارک بود که بارها به زندان افتاد.

3-4-2- احزاب مصر بعد از انقلاب
مصر شاهد حيات احزاب سياسي جديدي شده است و طي ماههاي اخير احزابي در اين کشور پا به عرصه وجود گذاشته اند که طي چند ماه اندک جايگاه برجسته اي را در معادلات کشوري به خود اختصاص داده اند در مصر برجسته ترين احزاب مصر حزب آزادي و عدالت شاخه سياسي اخوان المسلمين است که بعد از انقلاب مصر تاسيس شد و توانست حدود 40 درصد از کرسي هاي پارلمان منحل شده مصر را به خود اختصاص دهد و بعد از رقابت سرسختانه با ديگر نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري

دیدگاهتان را بنویسید