نسبتا زياد آن ها، از کمبود قابل ملاحضهاي برخوردار است.
بر اين اساس، فقدان هر گونه عناصر ورزشي، تفريحي، فرهنگي و فضاي سبز تجهيز شده (پارک) در سطح محله محسوس بوده و کمبود شديد واحدهاي آموزشي در مقاطع مختلف تحصيلي و عناصر بهداشتي از جمله مسائل موجود در اين محلات به شمار مي رود.
کمبود و نبود خدمات عمومي در محله و نيز وجود شرايط کمابيش مشابه در بافتهاي همجوار، به مرور تبعات اجتماعي نامناسبي بر ساکنين نيمه شهري – نيمه روستايي اين محله داشته و زمينه واگرايي بيشتر آنان از نظام اجتماعي شهر (به جاي همگرايي) را موجب خواهد گرديد.
در جدول زير سطح خدمات موجود بر اساس مساحت و همچنين سرانه مترمربع به ازاي هر نفر آمده است. همچنين کمبود خدمات مورد نياز محله بر اساس سرانه پيشنهادي در طرح تفصيلي شهر ساري نشان داده شده است که نشان از کمبود شديد خدمات هفتگانه در سطح محله هدف دارد. نقشه کاربري محله هدف نيز گوياي اين کمبود در سطح محله است.
جدول 4-1- سطح خدمات محله هدف بر اساس سطح موجود و مورد نياز با توجه به سرانه پيشنهادي طرح تفصيلي شهر ساري
خدمات
وضع موجود
مورد نياز
تراز سطح کاربري(هکتار)
سطح (هکتار)
سرانه وضع موجود
سرانه (مترمربع براي هر نفر)
سطح (هکتار)
فضاي سبز و پارک
?
?
???
????
?????
خدمات هفت گانه
آموزشي
????
????
???
???
?????
درماني و بهداشتي
????
????
????
????
?????
فرهنگي
?????
????
????
????
?????
مذهبي
????
????
????
????
?????
ورزشي
?
?
????
?????
??????
گردشگري
????
????
????
????
?????
تأسيسات و تجهيزات
????
????
???
???
?????
جمع کل خدمات
????
???
?????
?????
??????
4-3-5-2- نظام ساخت و ساز
وجود تفاوت هاي محسوس در ويژگي هاي ساخت و ساز مسکن در سطح محله هدف
تفاوت در بهره گيري از مصالح مختلف، الگوي ساخت و نيروي انساني فعال در مرحله ساخت
رعايت ضوابط شهرداري يا رعايت حداقل استانداردهاي لازم در واحدهاي مسکوني داراي سند مالکيت (توزيع فضايي اينگونه واحدها در نيمه غربي محله)
سرعت بالاي ساخت و ساز و کاربرد روش هاي غيرفني در مراحل توليد مسکن در اراضي با اسناد دستدارمي يا قولنامه اي با طيفي از مهاجرين کم درآمد(توزيع فضايي اينگونه بافت در نيمه شرقي محله)
شکل 4-5- نوع مصالح بکارگرفته شده در ساخت و سازهاي محله هدف
4-3-5-3- نظام سازه ابنيه
o بکارگيري اسکلت فلزي و يا مصالح بنايي (ديوار باربر) در اکثر ابنيه نوساز محدوده- به واسطه سرعت بالاي تفکيک و ساخت و ساز غيرمجاز تعداد انها نسبتا زياد است-.
o عدم وجود شرايط مناسب و قابل قبول در نحوه اجرا.
o وجود شرايط بحراني در بخش هاي شرقي محله به دليل ساخت مسکن با هدف ايجاد سرپناه (هر چند ناپايدار) براي خانوارهاي مهاجر و تازه وارد.
o وجود ابنيه ناپايدار و آسيب پذير با کيفيت نامناسب در سطح محله به ويژه در بخش شرقي.
شکل 4-6- بنايي با سازه ناپايدار در انتهاي کوي غفاري
شکل 4-7- بنايي با سازه مصالح بنايي در محدوده جنوبي کوي آزادي
شکل 4-8- سازه ساختمان در لبه شرقي محدوده -حاشيه حريم لوله گاز
4-3-5-4- نظام دفع آب هاي سطحي
نظام دفع آب هاي سطحي و جلوگيري از آبگرفتگي معابر از جمله مسائل و مشکلات اصلي محله محسوب مي شود.
با توجه به اينکه اکثر کوچه ها و معابر فرعي در سطحي پايين تر از اين کانال ها و جوي ها قرار دارند، دفع آبهاي سطحي در شرايط بارندگي يکي از معضلات عمومي محله در معابر و کوچه هاي فرعي و بن بست محسوب مي گردد.
به منظور تعديل چنين وضعيتي، شهرداري در ادوار گذشته اقدام به نصب پمپ هايي در نقاط بحراني و پمپاژ آب ها به معابر اصلي نموده است.
در اين مورد وجود مشکلاتي نظير، خراب بودن مقطعي پمپ ها در برخي مواقع، نفوذ آب به داخل منازل مسکوني، وجود بوي زننده فاضلاب در پي فعاليت پمپ ها در فصول گرم و همچنين انتقال آب ها به معابر اصلي محلات بدون پيش بيني کانال هاي مناسب دفع آب هاي سطحي در آنها است که خود نشانگر اين است که اقدامات انفعالي مديريت شهري در اين زمينه کارايي مناسبي نداشته است.
شکل 4-9- آبگرفتگي معبر اصلي کوي آزادي شکل 4-10- آبگرفتگي معبر اصلي کوي غفاري
شکل 4-11- نقاط بحراني دفع آب هاي سطحي در محله هدف
4-3-5-5- انواع استقرار و مکانيابي
عمدهترين عوامل در مکانيابي محله هدف توسط ساکنين را ميتوان معيارهايي چون ارزاني و دسترسي به زمين، نزديکي و دسترسي مناسب به محل کار و همچنين نزديکي به شهر اصلي دانست. اين محله در ابتدا در بافت حاشيهاي شهر استقرار يافت که با گذشت زمان در طرحهاي توسعهاي جديد به داخل محدوده وارد شده است.
4-3-6-مسکن
از ويژگيهاي مسکن در محله هدف مي توان به موارد زير اشاره کرد:
* ساخت مسکن در محله هدف، تقريبا بطور کامل بصورت انفرادي صورت مي گيرد و کمتر ساخت مسکن جمعي (بصورت آپارتمان) در اين بخش از شهر جريان دارد.
* نيروي انساني فعال در مراحل ساخت بنا با توجه به کيفيت احداث آنها، اغلب کارگر نيمه ماهر و ساده مي باشد.
* در حوزه هاي شرقي محله، کيفيت ساخت و ساز پايين تر بوده و سرعت آن بالاتر است، به همراه حضور فعال و مشارکت يدي ساکنين.
4-3-7- بافت سکونتگاه
4-3-7-1- موضع شناسي
بافت کالبدي موجود محله هدف، حاصل توسعه فيزيکي شهر به سمت جنوب در طي سه دهه گذشته مي باشد که از تفکيک اراضي باغي و زراعي (عرصه توليدي) و تبديل آنها به قطعات مسکوني ريزدانه (عرصه زيستي) بدون فراهم نمودن زمينه ها و زيرساختهاي حداقل براي آنها بدست آمده است.
بر اين اساس، سطوح گسترده اي از مسائل و مشکلات بافت محله هدف به ويژه در زمينه دفع آب هاي سطحي، از نظام تکوين بافت در مراحل نخستين آن نشأت مي گيرد. زماني که ساخت مسکن به هر شکلي، زمينه اي براي توجه به الزامات سکونتگاه و بافت محله اي، فراهم ننمود.
شکل 4-12- نظام آبراهه ها و پياده راه هاي بين اراضي کشاورزي قبل از تکوين بافت
4-3-7-2- ريخت شناسي
شبکه معابر دروني و فرعي بافت پس از تفکيک اراضي زراعي واقع در لبه آبراهه ها (معابر اصلي بافت در مرحله بعد) بدون هر گونه پيش نگري در خصوص توسعه آتي سکونتگاه، مستقيما از آن منشعب شده و از اين رو در موارد متعددي در شکل بن بست ظاهر مي گردند. به بيان ديگر نظام راه يابي بر مبناي اخذ معابر بن بست از معابر اصلي آن بوده است که موجب شکل گيري معابر پر پيچ و خم و بافت نامنظمي – از نظر هندسي – گرديد که خود حاصل توسعه انفعالي و بدون برنامه بوده است.
شکل 4-13- مورفولوژي بافت بر حسب نظام راه يابي
4-3-7-3- گونه شناسي
بافت مسکوني موجود در محله هدف از نظر دانه بندي، ترکيبي از عناصر و قطعات کوچک مقياس (ريزدانه) تا متوسط مي باشد که هر جا مقدور بوده، بر حسب ضرورت هاي اقليمي کشيدگي شرقي- غربي يافته است.
بررسي توزيع فضايي دانه بندي قطعات بر حسب بلوک ها نشان مي دهد که در حاشيه هاي شرقي محله هدف – که تفکيک اراضي و ساخت ابنيه با سرعت بالايي انجام مي گيرد – دانه بندي قطعات بطور محسوسي ريزتر مي گردد.
نظم مشخصي در استقرار توده ها در قطعات از حيث الزامات اقليمي وجود ندارد که منشأ آن وجود نظام تفکيک اراضي خارج از چارچوب هاي قانوني و رسمي و بدون توجه به ويژگي هاي موضع شناسي آن بوده است.
شکل 4-14- نظام گونه شناسي بافت بر حسب دانه بندي قطعات و نظام توده و فضا
4-3-8- ساختار شبکه ارتباطي
4-3-8-1- نظام دسترسي: بر حسب سلسله مراتب
بررسيها از نظر سلسله مراتب معابر موجود در سطح محله هدف، بر وجود درجات مختلفي از معابر نه بر اساس عرض و حجم تردد، که بر پايه قدمت و سابقه تاريخي شکل گيري آنها وجود دارد.
بر اين اساس، سلسله مراتب شبکه معابر در محله هدف (فارغ از عرض آن ها) در سطح جمع و پخش کننده هاي اصلي و فرعي از توزيع قابل قبولي برخوردار است، اما فقدان يا ضعف در مشخصات هندسي شبکه (به ويژه عرض و کيفيت پوشش آن ها)، از کارآيي دسترسي هاي موجود در محله هدف به نحو محسوسي مي کاهد.
شکل 4-15- سلسله مراتب نظام دسترسي در وضع موجود
4-3-8-2- نظام دسترسي: بر حسب عرض
شبکه دسترسي در سطح محله هدف بر حسب عرض آن ها از نظم مشخصي – از نظر مطابقت با سلسله مراتب ساختاري ان ها- برخوردار نيست، به نحوي که يک معبر در بخش هاي مختلف، عرض هاي متفاوتي را به خود مي پذيرد.
شکل 4-16- عرض معابر موجود در محله هدف
4-3-8-3- نظام دسترسي: بر حسب پوشش کف
در سطح محله هدف پوشش کف معابر از شرايط مطلوب فاصله محسوسي دارد، به نحوي که حفاري هاي متعدد، وجود ناهمواري هاي گوناگون در مقاطع مختلف معبر، ترميم مقطعي پوشش کف، استفاده از مصالح متفاوت (آسفالت، سيمان و ..)، عدم تفکيک سطوح سواره و پياده در معابر اصلي، زيرسازي نامناسب معابر و در نتيجه پديد آمدن اختلاف سطح و تورفتگي در بخش هاي مختلف انها تردد را در هر دو سطح سواره و پياده دشوار نموده است.
شکل 4-17- پوشش کف معابر در وضع موجود در محله هدف
4-3-8-4- نظام دسترسي: بر حسب شيب
شيب عمومي معابر در سطح محله، جنوبي – شمالي است که از کد ارتفاعي 67+ متر در کوي آزادي شروع شده و در پائين ترين نقطه در کوي چمران به کد ارتفاعي 55+ متر مي رسد (شيب عمومي 1 درصد).
پهنه بندي ارتفاعي معابر نشان مي دهد که شيب در معابر اصلي محله جهت يکنواخت و مشخصي دارد که هدايت آب هاي سطحي را به دور از مشکل خاصي ممکن مي سازد، اما کدهاي ارتفاعي بسياري از معابر فرعي – که تعداد زيادي از آنها بن بست هستند – پايين تر از سطح معابر اصلي بوده و لذا اين معابر به نسبت معابر اصلي از شيب معکوس برخوردار هستند. بر اساس نقشه ها؛ سطوح گسترده اي از محله داراي معابر با شيب معکوس هستند که خود موجب بروز مشکلات فراواني براي ساکنين گرديده است.
پيدايش اين مشکل را بايد در ويژگي هاي موضع شناسي محله جستجو کرد که در پي تفکيک خرد اراضي کشاورزي و منظور کردن آبراهه ها به عنوان محورهاي دسترسي، شکل گرفته و از اين رو معابر فرعي منشعب از آن ها – در داخل اراضي کشاورزي- در سطحي پائين از آن ها استقرار يافته اند.
فصل پنجم: سنجش و تحليل ميزان سرمايه اجتماعي موجود در سکونتگاه غيررسمي شهر ساري
مقدمه
پس از شناخت کلي از محله هدف و شناسايي مشکلات و تنگناهاي آن، در ادامه با استفاده از شاخص ها و معيارهاي استاندارد اندازهگيري سرمايه اجتماعي، سرمايه اجتماعي موجود در محله هدف اندازهگيري و دادهها مورد تجزيه و تحليل قرار خواهد گرفت. سطح سرمايه اجتماعي بر اساس سه گونه سرمايه اجتماعي؛ سرمايه اجتماعي درونگروهي، سرمايه اجتماعي بين گروهي و سرمايه اجتماعي ارتباطي تحليل خواهد شد. و در نهايت راهکارهايي جهت ارتقاي سرمايه اجتماعي در محله ارائه خواهد شد که مسلما تقويت سرمايه اجتماعي به همراه خود فرايند توانمندسازي محله هدف را نيز تسهيل خواهد کرد.
5-1- سنجش ميزان سرمايه اجتماعي
در مقايسه با ساير شكل هاي سرمايه، سرماية اجتماعي كمتر قابل لمس و، در نتيجه، اندازه گيري آن سختتر است. يكي از بزرگترين كاستيهاي سرماية اجتماعي، فقدان اتفاق نظر در سنجش و اندازهگيري آن است. در اينباره، دست كم دو رويكرد اجمالي اتخاذ شده است. رويكرد نخست آن است كه گروهها و اعضاي آنها را در جامعة مفروض سرشماري ميكنند(مشاهدة مستقيم)

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید