اجتماعي در گروه هاي محلي.
* ارائه فرصت هاي مکرر در سطح اجتماع براي ايجاد روابط آشنايي و همکاري و مشارکت.
* استفاده از امکانات و فرصتهاي محلي.
* تغيير نگرش ساكنان نسبت به دولت و حذف پيش داوري هاي منفي.
* ظرفيت سازي71 در اجتماع محلي.
مديريت محلي
* ارزش و اعتبار قائل شدن نسبت به نظرات و خواسته هاي ساكنان مناطق اسكان غيررسمي.
* بر آورده كردن برخي نياز هاي اوليه افراد (مسکن، زيرساخت و ..).
* ايجاد شبکه هاي ارتباطي اطلاعات در سطح شهر.
* تقويت زيرساخت هاي ارتباطي.
* حمايت بانک هاي دولتي از صندوق هاي پس انداز.
* استفاده از تجربه هاي ناموفق قبلي جهت توسعه سرمايه اجتماعي .
* اولويت دادن به ترويج حس مسئوليت در ميان پرسنل پروژه ها در حمايت از سرمايه اجتماعي خودمختار.
* ازبين بردن ترس ساكنان از ابراز عقايد ، نظرات و حتي بيان مخالفت.
* توسعه ظرفيت پروژه ها و برنامه ها در توانايي برانگيختن مشارکت اجتماع محلي.
* ايجاد اعتقاد در برنامه ريزان و ساير افراد درگير در طرح هاي ساماندهي نسبت به توان بالقوه مشاركت ساكنين.
* ظرفيت سازي در سطح مديريت شهري.
قوانين و مقررات
(سياست ملي)
* ورود رسمي ساکنان سکونتگاه هاي غيررسمي به چرخه برنامه ريزي جهت گروه هاي کم درآمد
* حذف صفت غيررسمي بودن و حاشيه نشيني از اين اجتماعات به صورت قانوني.
* تصويب قوانين و مقرراتي جهت حمايت خارجي از اجتماع محلي با هدف تمرکززدايي در تصميمگيري
* تصويب قوانيني جهت تخصيص منابع و خدمت رساني به جامعه محلي از بيرون
* تهيه يك برنامه مشخص در جهت حل مشكل تملك زمينها و دادن مجوز پروانه ساختمان به ساكنان
* اصلاح قوانين مرتبط با ارائه زيرساخت سياسي و اقتصادي از طرف دولت براي انجمن هاي نوپا
* هم راستا قرار دادن اهداف طرحها در جهت برآورد نيازها و گرايشات ساكنان مناطق اسكان غيررسمي
* اصلاح و تعديل در عملکرد قانوني، مديريتي و اجرايي نهادهاي اداره شهري و نهادهاي مسئول سکونتگاههاي غيررسمي
* تضعيف تمرکزگرايي با ايجاد شرايط مساعد براي تصميمگيري از پايين
* به رسميت شناختن حق رأي و شرکت رهبران گروه هاي محلي در جلسات مربوط به تصميمگيري هاي شهري و ملي
* تعيين برنامه ريزي مشارکتي “اجتماع محور” به عنوان مبناي برنامه ريزي سکونتگاههاي غيررسمي در سطح محلي
* ارائه راهبرد مسکن با گزينههاي متناسب با نيازهاي متفاوت سکونتي در سکونتگاه هاي غيررسمي
6-1-2- راهکارها و پيشنهادات در سطح خرد
تحقق سرمايهي اجتماعي ميتواند زمينهساز توسعهي پايدار و همه جانبهي محله باشد. بهطوريکه در حوزه دولت به افزايش کارآمدي و کاهش تصديگري، تمرکززدايي، کاهش فساد دولتي، رفع تعارضات ساختاري و افزايش پاسخگويي، در حوزه نهادهاي مدني به آگاهيبخشي عمومي، پيشگيري از تنشهاي اجتماعي، تقدم اصلاح بر دگرگوني، افزايش مشارکت اجتماعي و همکاري با نهادها و در حوزه خصوصي افراد جامعه، به افزايش اعتماد متقابل افراد به يکديگر منجر ميشود. در سطح محله هدف، به دليل وجود پيوندهاي قومي و نژادي مي توان جهت تقويت سرمايه اجتماعي از سرمايه اجتماعي درون گروهي استفاده کرد. بدين صورت که با شناخت و تقويت سرمايه اجتماعي درون گروهي مي توان با اتخاذ سازوکارهاي مناسب سرمايه اجتماعي بينگروهي و ارتباطي را نيز ارتقاء بخشيد.
در سکونتگاه غيررسمي شهر ساري، با توجه به تحقيقات ميداني، با به رسميت شناختن حق سکونت ساکنين و همچنين تقويت نهادهاي مردمي- مذهبي، ايجاد صندوق هاي قرضالحسنه جهت تسهيل اعطاي وام و تسهيلات بهسازي مسکن و … به ساکنان، ايجاد نهاد شوراياري محله، به رسميت بخشيدن حق رأي شوراياري در جلسات شوراي شهر و شهرداري، اصلاحات زيرساختي در محله و مجاورت آن ميتوان به تدريج سطح سرمايه اجتماعي را در محله افزايش داد. افزايش مشارکت، ايجاد اعتماد و آگاهي و در نتيجه ارتقاي سرمايبه اجتماعي را نميتوان در کوتاه مدت انتظار داشت. در صورت انجام اقدامات مقطعي جهت تقويت سرمايه اجتماعي، چه بسا نتيجه عکس داده و موجب کاهش و حتي نابودي سرمايه اجتماعي موجود شود. بنابراين پروژهها بايستي با حساسيت زياد در جهت تحقق سرمايه اجتماعي اجرا شوند چراکه ايجاد اعتماد و آگاهي که به دنبال خود مشارکت مستمر را به همراه خواهد داشت، به سادگي حاصل نخواهد شد.
در جدول 6-2 راهکارهايي جهت افزايش سرمايه اجتماعي سکونتگاه غيررسمي شهر ساري در سه مقطع زماني کوتاهمدت، ميانمدت و بلند مدت و در سه سطح اجتماع محلي، مديريت محلي و قوانين و مقررات ارائه شده است. تلاش بر آن شده است تا راهکارهاي ارائه شده بر اساس وضعيت و موقعيت محله هدف ارائه گردد.
جدول 6-2- راهبردها و پيشنهادات تقويت سرمايه اجتماعي در سطح خرد(سکونتگاه غيررسمي شهر ساري)
کوتاه مدت
ميان مدت
بلندمدت
اجتماع محلي
* تقويت سازمانهاي مردم نهاد موجودهمچون شوراها، هيات هاي مذهبي و..
* جستجوي هنجارها و شيوه هاي جذب اعتماد و ايجاد روابط متقابل در گروه هاي نژادي محله
* سازمان دهي مردم محله در شوراهاي اجتماعي و گروه هاي پسانداز
* استفاده از ديدگاه ها و نظرات مردم محله در خدمات رساني
* استفاده از منابع سرمايه هاي خصوصي براي توسعه واحدهاي مسکوني
* به کارگيري نيرويد انساني محلي جهت اجراي پروژه ها
* تشکيل کارگروه هاي تعاون، فرهنگي، بهداشت و سلامت ، عمراني و … تحت پوشش شوراياري محله
مديريت محلي
* آموزش به ساکنين از جمله مهارتهاي زندگي و…
* استفاده از نظرات ساکنين در برنامه ريزي محله
* برگزاري جلسات با حضور مردم و مسئولين در محيطي كه به فرد آرامش و حس خوشايندي القا كند تا تاثير بيشتري بر وي بگذارد.
* تشريح با ارزش بودن مقوله مشاركت به صورتي كه به سادگي قابل فهم براي همه ، نيرودهنده و محرك خرد و احساسات جمعي باشد.
* پاسخگو بودن نسبت به سوالات و ابهامات افراد ساكن
* برگزاري کلاس هاي آموزشي جهت بهره گيري از پتانسيل هاي موجود
* فراهم كردن پايگاه هاي جوابگويي در محله
* نظارت سازمان هاي اداره شهر بر کارکرد نهادهاي محله ايي
* ايفاي نقش واسطهگري بين دولت و اجتماع محلي
* هماهنگي نهاد مديريت محلي با مديريت شهري
* آمئزش نيروي کار متخصص جهت اجراي پروژه ها
* اعطاي وام براي ساخت واحد مسکوني و بهسازي شرايط آنها
* ورود هدفمند اجتماع محلي در ساختار اجتماعي محله از طرف مديريت محلي به جاي طرد آن
* اصلاحات زيرساختي در محله
* انتشار نشريه محلي
* تقويت دسترسي به شبکه هاي اينترنت
قوانين و مقررات
(سياست ملي)
– اتخاذ سازوکارهايي فرهنگي جهت تغيير فرهنگ بي اعتمادي اجتماعات ساکن در محله به نهادهاي رسمي
– رسميت بخشي به محله از طريق ايجاد امنيت در اقامت
* دادن نقش وکالتي به برنامه ريزان اجتماع و منع نقش تعيين کنندگي برنامه ريزان در تصميمات جامعه
* ارائه راهبرد مسکن متناسب با نظرات و توان اقتصادي ساکنين محله
منابع
منابع فارسي:
– اختر محققي، مهدي(1385)، “جامعهشناسي اينترنت”، ناشر مولف.
– ارباب، پارسا(1386)، “حاشيه نشيني؛ ابعاد و جوانب”، فصلنامه تخصصي مسکن و انقلاب، انتشارات بنياد مسکن انقلاب اسلامي، شماره 118.
– اسدي، ايرج(1382)، “برنامهريزي و مديريت شهري از قلمرو علم تا ميدان سياست (گفتگو با علي مدنيپور)”، شهرداريها، سال پنجم، شماره 57.
– اسماعيلي، رضا (1385)، “بررسي شاخص هاي توسعه اجتماعي و سطح بندي آن در شهرستانهاي استان اصفهان”، پايان نامه دوره دکترا، دانشکده ادبيات و علوم انساني دانشگاه اصفهان، استاد راهنما رسول رباني و صمد کلانتري.
– اطهاري، کمال؛ برکپور، ناصر؛ کاظميان، غلامرضا و جواد مهديزاده(1386)، “حکمروايي شهري مباني نظري و ضرورت شکلگيري آن در ايران (گفتگو)”، جستارهاي شهرسازي، سال ششم، شماره 19 و 20.
– ايراندوست، کيومرث(1383)،”بخش غيررسمي در اقتصاد شهر کرمانشاه و زمينههاي ساماندهي آن”، مرکز مطالعات و برنامهريزي شهر کرمانشاه.
– ايراندوست، کيومرث(1386)، “اسکان غيررسمي جلوهاي از توسعه ناپايدار شهري”، پايان نامه دور? دکتري، دانشگاه شهيد بهشتي تهران، دانشکده علوم زمين.
– ايراندوست، کيومرث(1387)،”جايگاه بخش غيررسمي در توانمندسازي اجتماعات فقير”، مجله علمي و پژوهشي هفت شهر، شماره 23 و 24.
– ايراندوست، کيومرث(1389)،” سکونتگاههاي غيررسمي و اسطوره حاشيه نشيني”، انتشارات سازمان فناوري اطلاعات و ارتباطات شهرداري تهران.
– آقابخشي، حبيب(1382)،”نظام مشارکت مردم در مناطق حاشيه نشين”، مجموعه مقالات حاشيه نشيني و اسکان غيررسمي، جلد اول، تهران، دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي.
– برآبادي، محمود(1383)، “حکمروايي خوب شهري”، شهرداريها، سال ششم، شماره 69.
– برکپور، ناصر(1385)، “حکمروايي شهري و نظام اداره شهرها در ايران، همايش برنامهريزي و مديريت شهري.
– بشيريه، حسين(1380)، “انديشههاي سياسي قرن بيستم: انديشههاي ليبراليسم و محافظه کاري”، جلد دوم، نشر ني، چاپ سوم.
– بلاغي اينالو، رسول (1384)،”امکانسنجي کاربرد استراتژيهاي توانمندسازي در جهت بهبود اسکان غيررسمي در شهر بندر عباس”، پايان نامه کارشناسي ارشد رشته شهرسازي، دانشگاه تربيت مدرس.
– بهزاد، داوود(1384)، “تحليل نظري سرمايه اجتماعي در پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي”، مجموع مقالات نخستين سمپوزيم سرمايه اجتماعي و رفاه اجتماعي، تهران، دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
– بيگدلي، داود(1383)، “ساماندهي اسکان غير رسمي نمونه مورد مطالعه کوي فاطميه شهر زنجان”، پايان نامه کارشناسي ارشد جغرافيا و برنامهريزي شهري، دانشگاه زنجان.
– پاتر، رابرت و بوسلي ايوانز(1384)، “شهر در جهان توسعه”، ترجمه کيومرث ايران دوست و ديگران، انتشارات سازمان شهرداريها و دهياريهاي کشور.
– پاتنام، رابرت (1380)، “دموکراسي و سنتهاي مدني: تجربه ايتاليا و درسهايي براي کشورهاي در حال گذار”، ترجمه: محمدتقي دلفروز، تهران، دفتر مطالعات و تحقيقات سياسي وزارت کشور.
– پائيچ، لئو و کالين ليز(1380)، “مانيفست پس از 50 سال”، ترجمه حسين مرتضوي، انتشارات آگه.
– پيران، پرويز و ديگران(1385)، “کارپايه مفهومي و مفهوم سازي سرمايه اجتماعي (با تأکيد بر شرايط ايران)”، فصلنامه علمي- پژوهشي رفاه اجتماعي، شماره 23، سال ششم.
– پيران، پرويز(1366)، “شهرنشيني شتابان و ناهمگون مسکن نابهنجار(قسمت دوم)”، نشريه هفت شهر، شماره 5.
– پيران، پرويز(1368-1366)، “آلونک نشيني در تهران”، مجله اطلاعات سياسي- اقتصادي، شماره هاي پياپي سوم تا بيست و چهارم، تهران.
– پيران، پرويز(1373)، “سکونتگاههاي رغيررسمي در ايران”، نشريه اطلاعات سياسي و اقتصادي، شماره 88.
– پيران، پرويز(1374)، “آلونک نشيني در ايران”، مجله اطلاعات سياسي- اقتصادي، شمارههاي 88-87 و 92-91، تهران.
– پيران، پرويز(1374ب)،”آلونک نشيني در ايران: از دنياي زنده زندگي تا تحليل نظري”، در گزارش کارگاه تخصصي اسکان غيررسمي(به کوشش محمدحسين بوچاني)، دانشگاه شهيد بهشتي، گروه جغرافيا.
– پيران، پرويز(1382 الف)،”بازهم در باب اسکان غيررسمي(مورد شيرآباد زاهدان)”، فصلنامه هفت شهر، سال سوم، شماره نهم و دهم، پاييز و زمستان 1382.
– پيران، پرويز(1384)، “تحليل جامعه شناختي بر مسکن شهري در ايران: اسکان غيررسمي”، انجمن جامعه شناسي ايران، انتشارات آگه، 229-207.
– تاجبخش، کيان(1385)، “سرمايه اجتماعي، اعتماد، دموکراسي و توسعه”، نشر شيرازه، تهران.
– تقوايي، علياکبر و رسول تاجدار(1388)، “درآمدي بر حکمروايي خوب شهري در رويکردي تحليلي”، فصلنامه مديريت شهري، شماره 23.
– جباري، حبيب(1382)، “توسعه اجتماعي و اقتصادي: دو روي سکّه”، فصلنامه علمي و

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید